Magnetiseuse – bewegend gedicht

 

Bij dit bewegende gedicht past geen nieuwsgierig makende oproep. Onderga je het op een rustig moment, dan kan het volgense de dichter een mooie, waardevolle, ervaring zijn.

‘Magnetiseuse’ is afkomstig uit de bundel Wegen in het onderweg en hangt nauw samen met de bewegende gedichten Museaal en Stilleven.

 

Museaal – bewegend gedicht

Dat krijg je ervan, dichter: hoog bezoek!

‘Museaal’ is afkomstig uit de bundel Wegen in het onderweg.

Lukt het je om je kritische verstand voor even te parkeren, dan kan dit gedicht in jouw hoofd gebeuren. En zo is het bedoeld. Daarna gaat het dan verder met vragen.

Lukte het jou? En kwamen er achteraf vragen?

Flitsen – gedichtanimatie

Bewegende versie van het gedicht ‘Flitsen’

Wat bewoog de mensen waarover het gaat? Wat is dat ‘bijna-weten’? En hoe kan het dat de ‘oude hemel’ op het eind wordt aangesproken? Dt zijn het soort vragen dat bij de lezer kan opkomen. En dat is de bedoeling.

Het gedicht ‘Flitsen’ is afkomstig uit mijn dichtbundel Wegen in het onderweg

 

 

Verlosser – gedicht Bartho Kriek

In 2018 schreef ik dit gedicht over Ginger Baker (1939 – 2019).
Na zijn dood volgde publicatie, én het verhaal achter de befaamde hoes.

Cover LP Blind Faith

Verlosser

Nog voor het baren, via zijn genen
moesten ze al in hem gevaren zijn
de klopgeesten van neanderthalerbloed
vandaar zijn rode haren, zij bepalen
wanneer hij belichaming van hen
het op zijn heupen krijgen mag en moet
verder lezen...

om de verdoolden die in vergetelheid
dreigen te vegeteren te bevrijden
dankzij hun driften vond hij
de gitaristen en de podia
waarop hij steeds zichzelf vergat

geen woede is het die hij demonstreert
maar een verwoed en heilig moeten
tot gekwordens toe wordt hij door hen
bewogen tot geweld desnoods
hun instrument is hij, zijn stokken
artefacten van magische ritmes
voor de orgies van de slagen
om ze op te jagen, terug jullie
naar de horde, naar de dieren
naar het krijsend delen van het leven
naar het rijk van voor de woorden

 

Literair vertalen, hoe?

Vorig jaar werd mijn boek Literair vertalen als herscheppende kunst voor publicatie aangenomen door een van onze grote uitgeverijen. Ik was erg blij want ik had er jaren aan gewerkt. Toen werd het opeens toch geweigerd. En ik verborg het min of meer op mijn site in de vorm van een aanschafbare pdf. Voor een idee van de inhoud: download hier de inhoudsopgave van dit E-book in pdf-formaat.

Literair vertalen als herscheppende kunst

Het boek is een pleidooi voor en belicht de meeste aspecten van literair vertalen als herscheppende kunst. Bijzonder is eigenlijk wel dat pagina 88 t/m 117 een complete cursus beslaan die iedereen vanuit elke taal met Nederlands als doeltaal kan doen langs de lijnen van de herscheppende kunst-benadering.

Onlangs was er discussie over twee richtingen in het literair vertalen, de universitairen en de ambachtelijken. Niemand had het over een derde weg, al wordt die door aardig wat literair vertalers wel degelijk bewandeld: de weg van literair vertalen als herscheppende kunst.

Intrigerend vind ik een nieuwe, vierde weg, waar we steeds meer vertalers op zien belanden, waarbij de tekst zoveel mogelijk naar de hedendaagse lezer toe vertaald wordt. Daarbij schuwen vierde-weggers geen anachronismen als ‘innerlijk kompas’ in een vertaling van Marcus Aurelius, ‘topsporters’ bij Seneca in plaats van ‘atleten’, en zelfs ‘tractoren’ in een Daodejing-vertaling . Deze vierde weg wordt in Literair vertalen als herscheppende kunst níet gepropageerd.

De derde weg

Hierom, en door woorden van een recente koper van het E-book, zoek ik nu de zichtbaarheid. En ik heb een discussiegroep aan het E-book toegevoegd waar eigenaars van het E-book elkaar kunnen helpen met de cursus, met elkaars oefenteksten en zelfs met elkaars vertalingen vanuit de visie van literair vertalen als herscheppende kunst.

De herscheppende-kunstbenadering lijkt me van levensbelang voor de beroepsgroep.

Het E-book inclusief de cursus is gratis te downloaden op VertaalVerhaal

 

Nederlands leren, 17 tips

Het is te doen, Marian Hoefnagel

Mijn eerdere blogpagina ‘6 tips om je Nederlands te verbeteren’, ooit bedoeld voor beginnende collega-vertalers en -ondertitelaars, bleek onverwacht gewild, vooral bij nieuwe Nederlanders.

Omdat ik bovendien recentelijk van nabij heb kunnen zien hoezeer statushouders en andere nieuwe Nederlanders soms worstelen met Nederlands leren, hierbij deze tips.

De vetgedrukte teksten voor degenen die net beginnen met Nederlands leren, de uitleg voor wie al iets verder zijn, en tips 14 t/m 17 voor wie nóg verder zijn.

Voor als je net begonnen bent Nederlands te leren

1. Leer als een Nederlands kind: luisteren en nazeggen
Kleine kinderen leren door luisteren en nadoen. En ze doen hun uiterste best omdat ze van nature beseffen hoe belangrijk de taal is voor hun toekomst. Begrijpen ze iets niet, dan vragen ze het gewoon aan iemand.

2. Durf fouten te maken
Zonder fouten te maken kun je niet leren. Je maakt je dus niet belachelijk als je fouten maakt. Integendeel.
Somige soorten taalfouten zijn zelfs noodzakelijke tussenstappen en juist een goed teken. Bijvoorbeeld: het foute ‘hij begrijpte’ dat moet zijn ‘hij begreep’. Maar een kind maakt deze fout doordat hij de regel begrijpt . Uitzonderingen als die van sterke werkwoorden, zoals ‘hij begreep’ gaat het later goed doen.

3. Luister altijd en overal naar Radio NPO1

Op Radio NPO1 wordt heel veel Nederlands gepraat. Je vindt de zender op internet, maar o.a. ook op de FM. Zie deze pagina: https://www.nporadio1.nl/frequenties .

Wist je dat: ook al luister je niet bewust naar het Nederlandse gepraat, je leert er tóch van, ook al doe je heel andere dingen doet zoals schoonmaken, koken, lezen enz.

4. Leg contact met Nederlanders

Hoe meer je Nederlanders in gewone situaties Nederlands hoort spreken, en jij dus gedwongen bent het te spreken, hoe sneller je het leert.

5. Ga níet over op Engels

Veel Nederlanders zullen op Engels willen overgaan als ze merken dat je Nederlands nog niet zo goed is. Dat is goed bedoeld, maar leg uit dat je Nederlands aan het leren bent en dus liever geen Engels spreekt.

6. Lees zoveel mogelijk Nederlands

Denk aan het gratis huis-aan-huisblad, het lijkt te moelijk maar je leert er veel van. Koop in de winkel, of leen in de bibliotheek Nederlandse stripboeken en kinderboeken. Lees de ondertitels op de Nederlandse tv als je naar een ondertiteld programma kijkt. Volg als het kan je interesses; als je iets in het Nederlands leest wat jouw speciale interesse heeft, leer je extra makkelijk snel.

7. Kijk en luister Nederlandse muziekvideo’s op YouTube

Maak een account aan als je die nog niet hebt. Begin met kinderliedjes met karaoke-ondertiteling, bijvoorbeeld hier:  Liedjes met ondertitels op YouTube Zoek andere Nederlandse zangers en zangeressen op. Maak alles wat je leerzaam en leuk lijkt favoriet. ‘Studeer’ elke dag een kwartiertje je favorieten en je leert vrijwel zonder moeite heel veel. Door ritme en melodie blijven liedteksten extra goed hangen.

8. Praat in volledige zinnetjes

Dwing jezelf in zinnetjes te praten, dus met vervoegde zelfstandig naamwoorden, bijvoeglijke naamwoorden, werkwoorden en lidwoorden.
Koop een mooi schrift en noteer zinnetjes die je vaker gebruikt. Doe dat vooral correct dan leer je geen fouten aan. Zo bouw je naast een woordenschat ook een zinnetjesschat op. Als je dat doet, zul je complimenten krijgen voor je Nederlands.

9. Koop Van Dale Basiswoordenboek Nederlands
Dit woordenboek is echt een fantastisch hulpmiddel als je Nederlands begint te leren. Bekijk het hier: Van Dale Basiswoordenboek  Gebruik het dagelijks meermalen en lees, zo mogelijk hardop, de korte, heldere Nederlandse voorbeeldzinnetjes. Die zijn precies wat je nodig hebt. ‘Studeer’ elke dag door er 10 minuten in te lezen.

10. Begin een lijst van eigen meestgemaakte fouten

Neem een apart schrift en noteer fouten die je vaker maakt. Blijf de lijst aanvullen. Wat je zal verrassen: je maakt wel vaak fouten, maar veel minder dan je dacht! Hoe dat kan? Gewoon, je maakt meestal dezelfde fouten. Ze zijn gewoontes geworden, die je dient af te leren. Met zo’n lijst kun je fouten snel afleren en wordt je beheersing al snel veel beter.

11. Beloon jezelf

Probeer Nederlands leren voor jezelf leuk te maken en beloon jezelf als je een week goed je best hebt gedaan.
Je kunt jezelf ook uitdagen met wekelijkse opdrachten aan jezelf en jezelf belonen als je de opdrachten hebt gedaan. 

12. Bedenk nog meer manieren om Nederlands te leren
Heb je zelf ideeën om makkelijk en leuk Nederlands te leren, deel ze met anderen. Kijk ook eens naar Duolingo en naar Babbel. Zoek zelf naar nog meer van dit soort handige mogelijkheden en probeer ze uit. Maak van Nederlands leren een hobby.

Voor als je wat verder bent

13. Doe elke dag de test Beter spellen op je tablet of  telefoon. Dat kost je hooguit twee minuten. Kijk om de zoveel tijd naar je scores, en je zult zien dat je geleidelijk beter leert spellen. Je kunt je hier aanmelden: https://www.beterspellen.nl/website/index.php

14. Heb je problemen met de/het  en wil je die graag oplossen? Dat kan met het boekje Het is te doen van Marian Hoefnagel. Je vindt het hier.
Binnen enkele weken doe je het dankzij dit boekje bijna altijd goed.

15. Benut deze pagina om nog beter te worden: http://www.schrijftwijfel.nl/infographic-zo-vermijd-je-de-15-meestgemaakte-taal-en-spelfouten/  Let dan vooral op de punten 1, 3, 4, 7, 8, 12 en 14. De andere punten doen veel ‘Nederlandse’ Nederlanders heel vaak fout, die kun je beter voor later bewaren.

16. Lees een Nederlandse krant en Nederlandse boeken. Misschien is er een Nederlands tijdschrift gewijd aan een onderwerp dat jou interesseert: een buitenkans! Koop een los nummer, neem als het bevalt een abonnement.

17. Zijn er boeken in je moedertaal of in het Engels die je gelezen hebt en mooi vond? Misschien is het een idee om ze te herlezen, in Nederlandse vertaling.

Lees ook : ‘6 tips om je Nederlands te verbeteren’

Antônio’s realkunstwerk

Naar de Portugese versie van deze pagina

Restaurant Primavera, Olho d'Água, São Luís, Maranhão, Brazilië
Restaurant Primavera, Olho d’Água, São Luís, Maranhão

Experiment: denk even aan een schilderij waar je vlak voor staat. Je ziet niet meer dan kwaststreken. Dan zet je een stap achteruit, en iets primitiefs in ons vormt op wonderbaarlijke wijze een voorstelling. Misschien bestaan kunstwerken wel om ons verbinding te laten maken met de primitieveling in ons.

Maria Rosadinha's in de quasi-volièr
Vogeltjes zogenaamd in een volière

Hoe dan ook, als je de koelte van airconditioned restaurant Primavera in São Luís binnenstapt, overkomt je het omgekeerde. Links achter een lange glazen wand zie je een aircovrije ruimte helemaal tot achteraan, met langs de groene muur een enorme volière. Het schijnsel bovenaan lijkt afkomstig van lampen die daar ergens uit het zicht moeten hangen. Je ziet her en der planten en een wirwar van takjes, waartussen kleine vogeltjes druk heen en weer fladderen, en wat verderop een bebedouro beijaflor, kolibrie-drinkreservoir, waaruit ze nectarine drinken, al zijn het geen kolibries.

Nog net kun je denken: jammer dat die vogeltjes opgesloten zitten. Maar dan zie je: het is geen volière, er zijn ook niet zo veel takjes en planten, en de ruimte is open: de vogeltjes kunnen erin en eruit. Wat je ziet is in feite een installatie, een realkunstwerk.

Foto vanuit de aircovrije ruimte zelf
De volière / het realkunstwerk vanuit de aircovrije ruimte

Er zijn maar een paar planten en, aan dunne draden naar de dakrand, ook maar een paar takjes, hangende decorstukken. Waar je eerder lampen waande, bevindt zich een lange spleet tussen het dak van het restaurant en de muur van de buren. Het is zonlicht dat daardoor binnendringt en de suggestie wekt van lampenschijnsel.

De weinige middelen van heel dichtbij, als de kwaststreken van een schilderij
De subtiele middelen van Antônio’s realkunstwerk van dichtbij

Uit bijna niets is hier een bijzondere ervaring gecreëerd. Ik neem in de aircovrije ruimte plaats, en geleidelijk komen steeds meer vogeltjes van het dak naar beneden om poolshoogte te nemen, alsof er iets in ze omging als: ‘Waarom zijn er zoveel naar beneden gegaan? Valt er wat te halen?’ Op het laatst waren er zo’n tien Maria Rosadinha’s, vogeltjes ter grootte van koolmezen.

Maria Rosadinha, vogeltje ter grootte van een koolmees
Maria Rosadinha

De eigenaar van het restaurant, Antônio, had mijn begeestering gezien en kwam een kijkje nemen. Hij zei wel drie keer dat het aberto was, ‘open’. Ik complimenteerde hem, en hij glimlachte bescheiden. Desgevraagd zei hij dat de zogenaamde volière niet geleidelijk was ontstaan; hij had hem in één keer bedacht en aangelegd.

Antônio geeft ondergetekende uitleg
Antônio en ondergetekende

Later, in het restaurant zittend, zag ik weer de illusie van een gesloten volière, en meteen daarop de werkelijkheid, en de weinige middelen waarmee de illusie werd gewekt. Dankzij een algemeen menselijk soort vergeetachtigheid bleek de verrassende ervaring zich te kunnen blijven herhalen. En zelfs nu, weken later, terugdenkend aan het restaurant, herhaalt zich in mijn herinnering de toverachtige omslag tussen illusie en werkelijkheid, alsof er ergens in mijn geest een animatie is gemaakt die ik kan blijven afspelen.

Nectarinehouder voor kolibries en andere vogeltjes
Bebedouro-beijaflor
Kaartje Primavera met adresgegevens
Adresgegevens restaurant Primavera, São Luís

A obra da arte de Antônio

Para a versão holandês desse página

Restaurante Primavera, Olho d’Água, São Luís Maranhão

Experimente: pense num quadro e você muito perto em frente. Você esta vendo somente pinceladas.  Então, você faz um passo para trás, e alguma coisa dentro de você forma uma imagem. Talvez obras da arte existem para nos deixar  conectados com essa coisa primitiva dentro de nós.

Os Maria Rosadinhas no ‘aviário’

Numa tarde de domingo, entrando no restaurante Primavera em São Luís, sentando-se no salão frio pelo efeito do ar condicionado, o oposto acontece com você. À esquerda você esta vendo atrás de uma parede de vidro, uma parte do restaurante sem ar condicionado e ao longo da parede verde, uma espécie de grande aviário. A luz em cima parece originada das lâmpadas que devem estar penduradas em cima, às escondidas. Em todo o lugar se vê plantas, ramos e pequenos pássaros voando, entrando e saindo e um pouco para trás, um bebedouro para pássaro beijaflor, onde eles bebem nectarina, apesar de não serem beijaflores.

Apenas assim se pode pensar: que pena que esses pássaros estão aprisionados. Mas então está vendo que não estão e que não é um aviário. Está vendo também que o lugar está aberto. Os pássaros podem livremente saír e entrar. O aviário é de fato uma obra da arte real.

A obra de arte de perto

Tem de fato poucas plantas e poucos ramos, pendurado com fitas finas, como pedaços de cenário. E onde imaginava lâmpadas tem um espaço estreito entre o telhado do restaurante e a parede que separa o restaurante da casa do vizinho. É luz do sol que entra lá e cria esse belo cenário como se fosse luz das lâmpadas.

A obra de arte de mais próximo

De quase nada uma experiência especial era orquestrada. Eu sentei-me nesse espaço do restaurante, sem ar condicionado e gradualmente mais e mais pássaros vieram do telhado para dar uma olhada em baixo. Era como se eles estivessem pensando algo como: ‘Porque tantos estão lá em baixo? Tem alguma coisa lá para comer?’ Ao fim mais ou menos dez Maria Rosadinhas, pássaros de 10 centimetros, apareceram.

Maria Rosadinha

O dono do restaurante, Antônio, viu meu entusiasmo e apareceu. Ele disse várias vezes que esse espaço era aberto, o que queria dizer que outros tinham tido a mesma experiência que eu. Eu lhe disse que ele criou uma coisa maravilhosa e ele sorriu modestamente. Quando perguntado ele diz que teve a ideia do ‘aviário’ e a executou de uma única vez.

Antônio explicando

Mais tarde, sentado no restaurante, eu outra vez estava vendo a ilusão do aviário e imediatamente depois a realidade e os poucos recursos com que a illusão fui criada. E por causa de um tipo comum de esquecimento humano, essa experiência podia se repetir. Mesmo agora, um tempo depois, pensando nesse restaurante, essa transformação mágica da illusão para a realidade acontece outra vez, como se na minha mente uma animação fosse fabricada, a qual posso tocar.

bebedouro beijaflor

Endereço Primavera