Verspreide stukken:

Zigeuners
Het Vestdijk-gevoel
Melancholie
Vrije wil
Psychose
Wetenschap
In licht van bomen...
Uittreksels

 

 

 

 

 



In licht van bomen en gebouwen

Joke Elzinga / Piet Franzen -Beeckesteyn
Inleiding bij de opening op 4 september 2004

Twee maanden geleden had ik even niet een positief gevoel over deze tentoonstelling. Ik kende het werk van Joke Elzinga nog niet en was op weg naar Leiden om een kijkje te nemen in haar atelier. Als haar werk me niet zou aanspreken, zou ik dat tegen haar moeten zeggen, en dat idee trok me niet.

Een uurtje later was ik dubbel blij, want haar werk raakte me. De bomen op haar tekeningen vond ik aangrijpend omdat ze weer en wind trotseerden terwijl ze eraan ten onder gingen, door ouderdom tot skelet werden. Ik had dat gevoel van verbazing dat je hebt als je iets nieuws en intens ervaart. Hier op de tentoonstelling valt er wat minder licht op haar tekeningen dan in haar lichte atelier, en zult u er dus wat meer naartoe moeten gaan.

Bomen die ‘de ademtocht van de wereld’ zijn… Het klinkt misschien zwaar, maar haar werk is rijk, speels en afwisselend. Dat blijkt uit de briefjes in verschillende handschriften die die zware tekst lichter maken, uit de ogen in de bomen buiten, maar ook uit haar vrijelijke gebruik van andere materialen dan papier en inkt. Zo is er het werk waarbij gebruik gemaakt is van plastic folie, er zijn de foto’s van mensen bij wie de vormen van mensenlongen naakt gemaakt zijn. En behalve schimmen van bomen aan de wanden zijn er ook meer op je af komende, in doorzichtig plasticfolie uitgevoerde bomen die mij aan geesten doen denken of spookbeelden.

Piet Franzen is op het eerste gezicht een heel ander soort kunstenaar. Ik ken maar weinig mensen die in zulke verschillende geledingen van de samenleving actief zijn geweest. Piet is boer geweest, wielrenner, buurtwerker, filosofiedocent en vast nog allerlei dingen die ik niet weet, en uiteindelijk is hij geworden wat hij natuurlijk altijd al was: lezer en kunstenaar. Al zijn bagage op al die terreinen zie je in zijn werk terug.

Hem houden vaak dingen bezig waar de meeste mensen overheen lijken te kijken. Vanuit een vliegtuig ’s nachts op verlichte broeikascomplexen uitziend, gaan zijn gedachten in de richting van vragen als: dat licht waarin die groenten en bloemen daar groeien, heeft dat niet een heel andere uitwerking op die planten dan gewoon daglicht en nachtelijke duisternis? Maken we onszelf niet maar wijs dat het niks uitmaakt? Dat soort vragen mag Piet volgens mij ook graag oproepen. Vaak geeft hij een geheel eigen draai aan bestaande denkbeelden, ideeën of woorden, en daarbij doet hij dan voorzichtige suggesties voor een alternatieve kijk op de zaak.

Bij zijn zaaddozen draait het o.a. om natuurlijke, onzichtbare groeikracht en kunstmatig licht, zijn proefvelden verbeelden een onderzoek naar de mogelijkheden van groei, en met zijn objecten zegt hij weer andere dingen over de rol van licht in het leven. Aan de wanden hangen uitbeeldingen van bijbehorende plannen, werktekeningen, grafieken. De toeschouwer wordt uitgenodigd mee te denken en te fantaseren.

Het zijn geen standpunten waar hij mee komt, maar een soort poëtische wakkerschudders. Het kan met taal beginnen, zoals bij de ‘bloemlezingen’, met namen van, ik neem aan, favoriete schrijvers die een bloemvorm hebben gekregen.

Zijn neiging tot ontregelen zie je ook weer terug bij de blauwe maquette van het vijverproject dat gedacht is bij het terrein achter het huis tussen de vier beelden, waar met blauwe paaltjes en latten een eerste, ook weer voorzichtige aanzet tot de aanleg wordt gegeven.

Wat deze tentoonstelling voor mij extra interessant maakt, zijn de raakpunten tussen het werk van Joke Elzinga en Piet Franzen. Ze lijken zo verschillend: Joke Elzinga die meer van natuurlijke vormen uitgaat, en Piet Franzen meer van ideeën, en van taal.

Maar beide kunstenaars maken gebruik van kunstmatig materiaal dat contrasteert met het natuurlijke onderwerp, plastic en plastic folie bij Joke Elzinga, kunstlicht en neonlicht bij Piet Franzen. Beiden maken ze gebruik van symboliek: de bomen die longen zijn van Joke Elzinga en de kleurensymboliek van Piet Franzen. Voor beiden is de natuur zowel sterk als kwetsbaar.

En allebei laten ze binnen en buiten in elkaar overlopen en met elkaar spelen.

Met z’n vijvermaquette binnen en de voorzichtige aanzet tot de aanleg van een vijver bij de beelden buiten in de vorm van blauwe paaltjes en latten, nodigt Piet Franzen u uit om zelf uw eigen vijverproject te fantaseren. Evenveel vijvers als bezoekers.

En Joke Elzinga relativeert de strakheid van de tuin aan de voorzijde met dia-achtige miniatuurdiertjes op de ruiten, en ze verwijst naar de barokke beelden buiten met fragmentarische figuren die voorzien zijn van longen en door de toeschouwer afgedacht kunnen worden.

Er is veel en veel meer te zien en te beleven dan ik zeggen kan: ik wens u een inspirerende en geïnspireerde bezichtiging

* * * * * * *




Valid XHTML 1.0 Strict

Valid CSS!